Subsidie voor Duurzaam Voedselinitiatieven

11 augustus, 2010 door Dorine Ruter

Afgelopen maand opende het ministerie van LNV een nieuwe subsidie voor kleinschalige duurzaam voedselinitiatieven. Het subsidiebedrag van € 500.000 is bedoeld voor innovatieve projecten – ‘dus geen moestuinen, schoolfruit projecten en boerenmarktjes’ – met een omvang van tussen de € 15.000 en 75.000. Initiatiefnemers konden voorstellen indienen tussen 1 en 31 juli. Uitkomsten worden eind van het jaar bekendgemaakt.

Begin juni organiseerde LNV een bijeenkomst op Kasteel Groeneveld om deze subsidie te introduceren en toe te lichten. Van deze gelegenheid werd door veel mensen gebruik gemaakt: burgers met goede ideeën, vertegenwoordigers van meer gevestigde organisaties op gebied van duurzaamheid en milieu en adviseurs en procesbegeleiders vanuit verschillende werkvelden.

Kleinschalig

Een beetje teleurstellend vond ik dat er door aanwezige bezoekers al snel geconcludeerd werd dat er maar acht initiatieven gefinancierd kunnen worden. Eenvoudig rekensommetje doet mij uitkomen op tussen de 8 en 32 (!) projecten. Ook kleine, concrete en behapbare initiatieven door heel het land kunnen natuurlijk een prikkel geven aan zaken als verduurzaming van consumentenpatronen. Met samenwerkingsverbanden als het Platform Verduurzaming Voedsel en de van daaruit aangedragen verduurzamingsprojecten zullen hopelijk ook grotere, landelijke projecten gefinancierd kunnen worden. Ook zijn er voor ondernemers mogelijkheden als bijvoorbeeld de LNV New Venture businessplan competitie, en zijn er grote, door het kabinet gefinancierde onderzoeken gaande naar duurzame voedselsystemen. Lijkt me dat bij de subsidie voor kleinschalige duurzaam voedselinitiatieven de deur ook daadwerkelijk open blijft staan voor echte kleine initiatieven.

Samen verder komen

Van de aanwezigheid van Greenwish op deze dag leek veel gebruik te worden gemaakt. En ook van de, zij het wat schaarse, gelegenheid om te netwerken als initiatiefnemers onderling. De deelnemerslijst werd door verschillende mensen dan ook als zeer nuttig benoemd, hoewel contactgegevens helaas ontbraken. Wanneer een volgende bijeenkomst wat minder gepositioneerd is als informatiebijeenkomst over de subsidieregeling, vermoed ik dat het hier en daar aanwezige concurrentiegevoel plaats zal maken voor meer samenwerkingsgerichtheid. Met praktische ondersteuning van plannen en enkele uitnodigende netwerkactiviteiten zou er nog heel wat winst behaald kunnen worden op dat vlak. Zelfs zonder dat daar verdere financiële investeringen voor nodig zijn.

De eerstvolgende bijeenkomst voor kleinschalige voedselinitiatieven vindt plaats op landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt in Beesd op 11 oktober. Intussen kunnen mensen hun project opgeven voor de Almanak Smakelijk Duurzaam, op de hoogte blijven via de nieuwsbrief Smakelijk Duurzaam en met elkaar discussiëren via LinkedIn groep Duurzaam Voedsel.

Boerengeld? Boeren bieden meer waarde!

28 mei, 2010 door Gijs Kuneman

Afgelopen week riepen VVD-Kamerlid Janneke Snijder en CDAer Joop Atsma op tot behoud van “boerengeld” bij de hervorming van het Europese landbouwbeleid. Een ondoordachte en misplaatste term. Het is belastinggeld, dat een boer noch een sector zonder meer kan claimen. Het is aan te raden de term nooit meer te gebruike, want hij zal belangen van landbouw en een duurzaam platteland keihard tegenwerken. Waar is de spindoctor voor de duurzame landbouw?

Begrijp mij goed, ik vind ook dat het zekerstellen van voedselproductie uiterst belangrijk is. In vind ook dat daar meer doordacht beleid voor moet komen, bijvoorbeeld met ruimte voor strategische voorraden. En begrijp mij goed, een leefbaar platteland, een mooi landschap en een rijke natuur zijn mij heel veel waard. Ik vind dan ook dat er jaarlijks een flink bedrag mag worden uitgetrokken voor het mooi houden en het mooier maken van het landelijk gebied. En het is logisch dat vooral boeren die rol van beheerder kunnen spelen. Zij bezitten en bewerken immers tweederde van Nederland. Dus het behoud van een geldstroom naar het platteland, en naar de boeren, is mij een lief ding waard.

Maar niet elke euro die naar het platteland gaat, is per definitie het best besteed aan boeren. Snijder en Atsma noemen een aantal voorbeelden van plattelandsprojecten alsof die geen maatschappelijke waarde hebben. En noemen honderen andere plattelandsprojecten niet, die ook grote maatschappelijke meerwaarde bieden. Bijvoorbeeld stimuleren van recreatie die de plattelandseconomie een impuls geven die de primaire landbouw niet kan waarmaken. Opzetten van dorpshuizen die een cruciale functie hebben in vergrijzende regio’s. De maatschappelijke meerwaarde van plattelandsbeleid is veel directer en duidelijker dan inkomensteun aan een akkerbouwer die niets anders doet dan zijn bedrijf runnen. 

Ik zou derhalve niet de term “boerengeld”gebruiken. Want het impliceert een verworven recht – en dat is het niet meer. Het is een opnieuw te verdienen recht. De boer die voldoende maatschappelijke meerwaarde biedt moet ruim gecompenseerd worden voor die dienst. De boer die dat niet doet, heeft geen automatisch recht meer op een som belastinggeld.

De kreet “boerengeld moet boerengeld blijven” past in de op kreten en slogans gebaseerde politiek van vandaag. Maar tijden van grootscheepse bezuinigingen is een kreet als deze contra-productief. Het is negatief en defensief. Zo kunnen we straks ook horen dat “ambtenarengeld ambtenarengeld moet blijven”. Als we dan toch in slogans moeten denken, dan maar deze: “Boeren bieden meer waarde”. Die boeren die de maatschappelijke meerwaarde leveren, hebben het volste recht op vergoeding. Ook van mijn belastingcenten.

Gijs Kuneman
Netwerk Platteland en CLM

Zweedse Plattelandsparlement 2010 – Een sterk impuls voor het platteland

17 mei, 2010 door Huub Kwantes

Van 6 mei tot 9 mei vond in Sunne in Midden-Zweden de Landsbygdsriksdag ofwel het Zweedse plattelandsparlement plaats. Dit jaar is alweer de 11e keer dat het plattelandsparlement georganiseerd wordt en de ervaring van de organisatie is er aan af te lezen: een evenement wat 4 dagen duurt, met 1200 deelnemers uit heel Zweden, waar de Minister van Ondernemerschap, Energie en Communicatie het parlement opende. En misschien belangrijker: een plek waar zowel burgers, professionals, beleidsmakers als politici elkaar ontmoeten en met elkaar in debat gaan.

Vier dagen lang hebben we met een groep van zo’n 100 internationale deelnemers uit 23 verschillende landen deelgenomen aan het plattelandsparlement. In workshops en excursies hebben we gezien wat er leeft in Zweden op het gebied van plattelandsontwikkeling en hebben we uitgebreid ervaringen uitgewisseld, gediscussieerd en van elkaar geleerd.

Klik hieronder voor een uitgebreid verslag over het Zweedse plattelandsparlement 2010 waarin ik mijn impressies, discussies en richtingen voor plattelandsbeleid die aan de orde zijn gekomen beschrijf.

Het volledige bericht lezen »

Leer mee over platteland en web2.0

3 mei, 2010 door Dorine Ruter

Verzamelplaats (Zonnehoeve, Zeewolde)Na een succesvolle eerste editie in Februari van dit jaar, start op 10 Mei aanstaande opnieuw een leertraject Platteland 2.0. Vier weken lang trekken de deelnemers gezamenlijk op, om te ontdekken hoe zij web2.0 tools zoals weblogs, LinkedIn, wiki’s, Skype en Twitter kunnen benutten voor hun activiteiten op het platteland. Door de gerichte, persoonlijke begeleiding die wordt gegeven, kan iedereen in zijn of haar eigen tempo werken en leren. Het thema platteland als inhoudelijk kader voor het leertraject biedt een belangrijke meerwaarde. Deelnemers leren namelijk niet alleen de tools gebruiken, maar doen ook meteen waardevolle contacten op voor hun eigen werk.

Het traject is geheel online, maar wordt op 6 en 7 juni afgesloten met een tweedaagse bijeenkomst die door deelnemers zelf wordt vormgegeven. Zo is de ontmoeting helemaal afgestemd op de eigen vragen die deelnemers hebben of een casus die ze aan de groep willen voorleggen.

Partners

Voor de realisatie van dit leertraject we vanuit Netwerk Platteland o.a. samen met de Taskforce Multifunctionele Landbouw, het Programmabureau Natuur en MilieuEducatie van Agentschap NL (voormalig SenterNovem) en met Leader Hoogeland. Voor elk van de partners is er een koppeling met lopende activiteiten te maken:

  • De Groningse Leadergroep stimuleert via hun bijdrage een actieve deelname door mensen vanuit het Lauwersmeergebied. Dit gebied kent tal van partijen die een bepaalde richting op willen met het gebied. Twee provincies, meerdere gemeenten, bewoners(organisaties), publieke partijen, grote ondernemingen en kleine ondernemers, etcetera. Via een web2.0 proeftuin wordt er gekeken naar de mogelijkheden om communicatie binnen en over dit gebied te verbeteren.
  • Social reportingHet programmabureau voor Natuur en MilieuEducatie (NME) organiseert op 3 juni het congres NME 2.0 in het NEMO in Amsterdam. Het congres draait helemaal om nieuwe thema’s, nieuwe samenwerkingpartners en nieuwe mogelijkheden om met jongeren aan de slag te gaan om hun toekomst vorm te geven. Op en rondom de dag wordt er actief gebruik gemaakt van tools als Twitter, LinkedIn en weblogs voor ‘social reporting’. Deelnemers aan het congres krijgen via het online leertraject de gelegenheid om vooraf vaardigheden op te doen met deze tools. Het contact met andere deelnemers in het traject biedt alvast mooie kansen voor nieuwe samenwerking rondom NME op het platteland.
  • Contact is belangrijk voor multifunctionele boeren. Contact met ‘de samenleving’, klanten, partners in de regio. Web2.0 biedt zeker ook voor deze groep uitgelezen kansen, bijvoorbeeld voor het stimuleren van binding tussen klant en bedrijf, of het faciliteren van samenwerking tussen ondernemers in de regio. De Dag van de Zorglandbouw op 25 Mei (mede mogelijk gemaakt door de Taskforce MFL) biedt een mooie gelegenheid voor deelnemende zorgboeren om hun vaardigheden in de praktijk te oefenen en waardevolle contacten vast te houden. Bezoekers van de dag krijgen in het web2-café hulp bij social reporting of ander gebruik van web 2.0 tools.

Eén gezamenlijk leertraject, dat toch ingepast wordt in de eigen plannen en activiteiten van de verschillende doelgroepen en ondersteunende partners – het geeft mooi weer waar de kracht en meerwaarde van web2.0 kunnen liggen: persoonlijke relevantie gecombineerd met onverwachte kruisbestuiving.

De eerste editie van dit leertraject was een groot succes. Ook van deze tweede editie hebben wij hoge verwachtingen. Er is nog plek, u bent van harte welkom! Bekijk hier de uitnodiging en lees ook wat eerdere deelnemers ervan vonden. Aanmelden kan door een bericht te sturen aan info@netwerkplatteland.nl o.v.v. “Platteland2.0 – Netwerk Platteland”.

Boeren in de buurt

20 april, 2010 door Marieke Koot

de Buitenplaats aan de rand van Schuytgraaf

Vorige week donderdag werd het kenniscafe Boeren in de buurt van… georganiseerd aan de rand van de Arnhemse wijk Schuytgraaf. Een bijeenkomst over de verbinding van stad en land in de buurt van nieuwbouw wijken. U weet wel, die giganstische wijken aan de rand van de grote steden, de wel bekende vinex locaties. Mooi wonen, met groot huis en tuin, maar wat is de verbinding met het ommeland? Is er contact met de boeren en bewoners van het gebied rond de stadswijk? Vraag is; wat kunnen die 2 groepen voor elkaar betekenen?  

In de wijk Schuytgraaf is, om deze verbinding te maken, vorig jaar het initiatief Boeren in de buurt gestart. Het project Boeren in de buurt wil een duurzame relatie tussen stad en ommeland realiseren. Ommelanders maken kennis met Schuytgravers, en andersom. Zodat al het moois dat het gebied te bieden heeft, optimaal benut wordt. Als start kende het project een streekmarkt en zijn er verschillende bewoners actief met cultuurhistorie, fietspaden, kunst en educatie. Zo gaat de fietstocht bv langs de boerderijen in de nabije omgeving om de bewoner het gebied te laten ontdekken. De boeren op hun beurt ontvangen de stadsbewoners met open armen om hun verhaal van productie en het leven op het platteland te vertellen. Als motivatie gaf een aanwezige melkveehouder: wij willen dat de mensen begrijpen wat er op de boerderij gebeurd, de bewoners bewuster maken en zo ook zorgen voor een stukje postitieve pr voor het boerenleven. De bewoner wil graag recreeren in de omgeving, weten waar zijn eten vandaan komt en een mooi uitzicht. In het project Boeren in de buurt zijn beide wensen te matchen.

Het andere voorbeeld dat werd gepresenteerd was de Eemlandhoeve in Bunschoten, gelegen in de buurt van de nieuwbouwijk Vathorst in Amersfoort. Op de eemlandhoeve komen jaarlijkst duizende bezoekers uit de omgeving om daar te vergaderen, zorg te krijgen op de zorgboerderij, natuureducatie te krijgen etc. Initiatiefnemer Jan Huigen heeft bij de opening van de grote woontoren in Amersfoort een verrekijker kado gegeven aan de eerste bewoners. “U heeft beter uitzicht op mijn land dan ik, zo kunt u m’n land een beetje in de gaten houden. Als er een koe moet kalferen in de wei verwacht ik graag een telefoontje van u”.  Op die manier wil hij de stadse bewoners (op een ludieke wijze)bewust maken van het ommeland van hun woonplek.

Tijdens het kenniscafé werd in vier werkgroepen naar de boer en buurt initiatieven gekeken. Vanuit sociaal, fysiek, ecologisch en economisch perspectief. Waar let je op bij beoordeling van projecten vanuit deze oogpunten? Dit zorgde voor een specifieke kijk op de projecten, waar uiteraard in de terugkoppeling bleek dat al deze aspecten samenhangen met elkaar. Vanuit het sociale groepje, waar we een checklist maakte vanuit sociaal oogpunt kwamen, we uit bij vragen:  wat is de motivatie en het belang van alle mensen om een dergelijk project op te zetten. En de vraag die naar boven kwam; hoe zorg je voor een gezamenlijk eigenaarschap van het project? Maar ook: hoe creeer je een langdurige en dynamische relatie tussen alle partijen? Ingewikkelde vragen waar niet altijd een direct antwoord op te vinden is. Maar de gepresenteerde voorbeelden proberen hier op hun eigen manier invulling aan te geven.

Meer informatie: www.boerindebuurt.nl, www.eemlandhoeve.nl

Leertraject web 2.0 platteland afgerond

2 maart, 2010 door Marieke Koot

Afgelopen dagen is het leertraject web 2.0 en platteland georganiseerd door Netwerk Platteland, Vrouwen van Nu en Guus.net afgesloten met een unconference in de bossen van Zeist. Het traject duurde 1 maand en starte 1 februari met een wiki, speciaal opgezet voor het leertraject om de 100(!) deelnemers kennis te laten maken met de wiki. Via emails en teleconferentie via skype en de wiki hebben de Dorine Ruter en Josien Kapma de deelnemers wegwijs gemaakt in de wondere wereld van web 2.0. Wiki’s, Twitter, skype, social reporting, youtube, flickr, tags, blogs, bookmarks, ning.

Tijdens de unconfernce op 28 februari  en 1 maart waren 25 enthousiastelingen bij elkaar om meer te leren over hoe je web 2.0 kan inzetten op verschillende manieren. Via een open space werkwijze zijn er verschillende vragen aan bod geweest. Hoe kunnen we welke wiki’s inzetten? Hoe zorg je voor een optimale social reporting voor, tijdens en na bijeenkomsten? En hoe organiseer je online regiobijeenkomsten? Hoe ga je om met twitter binnen je organisatie?

Ik heb inspirerende voorbeelden gehoord van de deelnemers. Van het opzetten van een ning om een gebiedsproces gemakkerlijker te laten verlopen, tot het opzetten van een wiki om boeken, dvd’s en tijdschriften in een dorp uit te lenen aan elkaar. In het kader van social reporting zijn er al tijdens de bijeenkomst blogs geschreven door verschillende deelnemers. Kijk hier voor de blog van Agmar van Rijn, Marianne van de Houwer, Birgitte Leverink, Mirjam Buil. Ook via Twitter zijn via #leertraject en #guusnet de vorderingen live te volgen.  En via flickr accounts van Silvia Heijnen en Marieke Koot, kunnen foto’s van de afgelopen dagen bekeken worden.

Laat je verrassen door de VIP bus

2 maart, 2010 door Henk Kloen

In Utrecht brengt Dennis Nolte mensen bij elkaar in een ongedwongen en inspirerende sfeer. Zo stapte ik op 18 februari op het Domplein in de VIP bus, een verbouwde SRV wagen, voor Very Inspiring Persons. Daar ontmoette ik een Utrechtenaar van Iraanse, en een Amersfoorter van Marokkaanse komaf. Vanuit een gesprek over passie en dromen ontstond het idee om te kijken of we  het leven van mensen in een Asielzoekerscentrum voor één dagje kunnen verrijken met een (werk)-bezoek op een boerderij. Als eerstvolgende stap gaan we met de VIP bus het asielzoekerscentrum bezoeken. Het verse voornemen in “ingeblikt” om het in gedachten te houden (zie foto).

Dit contact sluit aan bij het project “Meer kleur in groen buitengebied van Netwerk Platteland” waarin we meer Nieuwe Nederlanders in contact willen brengen met het platteland. We verkennen hoe communicatie beter is af te stemmen op Nieuwe Nederlanders, wat hen aanspreekt op het platteland.

Meer info: http://meerkleuringroenbuitengebied.wordpress.com en www.devipbus.nl

Samenwerking door LEADER groepen

24 februari, 2010 door Marieke Koot

Er is weer een frisse nieuwe publicatie van het Netwerk Platteland verschenen:
1+1=3, zeven inspirerende verhalen over op het platteland.

Aan het woord verschillende initiatiefnemers van samenwerkingsprojecten, de meeste opgezet vanuit LEADER. Uit alle verhalen lees je het enthousiastme dat is ontstaan door samen met andere partijen, gebieden of landen projecten op te zetten. Het levert echt meerwaarde op! 1+ 1 = 3!

Uit eigen ervaring met coordinatie van een internationaal LEADER project weet ik hoe moeilijk het kan zijn een project van de grond te krijgen. Maar het is het waard als je ziet hoe verschillende groepen uit verschillende landen elkaar echt op weg kunnen helpen. Het zoeken van partners is soms gemakkelijk, een andere keer weet je niet waar te beginnen. Om gebieden hierbij te ondersteunen kunnen we vanuit het Netwerk Platteland helpen bij het zoeken naar partners. Kijk hier voor een recent overzicht van samenwerkingsverzoeken uit het buiteland. Samenwerking kan natuurlijk ook ‘gewoon’ met andere gebieden in Nederland. Daarvoor kunt bij de LEADER gebieden kijken naar de samenwerkingsthema’s.

Hopelijk werkt de publicatie stimulerend voor LEADER groepen, gebiedscommissies, dorpsorganisaties, ondernemers, overheden en anderen om de beginstap naar samenwerking te zetten. Graag horen we van u!

Nieuwe Nederlanders, nieuwe klanten voor boeren

16 februari, 2010 door Henk Kloen

In het project “meer kleur in groen buitengebied” stimuleren we kennismaking van Nieuwe Nederlanders (allochtonen) met het buitengebied. In gesprek met de Taskforce Multifunctionele landbouw hebben we stilgestaan bij kansen die dit biedt voor agrarische ondernemers.

Vooral voor ondernemers die streekproducten en andere bijzondere voedselproducten vermarkten zijn er goede kansen. Uit een studie van het LEI, in opdracht van TFML blijkt dat er een groeiende belangstelling is voor “ethnic foods”, voedsel volgens teelt of receptuur van specifieke ethnische groepen. En daarbij hoeft het niet alleen te gaan om import van tropische groenten of exotische producten. Ook in Nederland is het mogelijk voedsel te produceren en vermarkten dat inspeelt op behoeften van etnische groepen. Vooral voor versproducten, zuivel en groenten liggen hier kansen, want die laten zich moeilijker importeren. Voorbeelden zijn Turkse yoghurt, kamelenmelk, schapenvlees,  Surinaamse en Marokkaanse groenten,  druivenbladeren, walnoten…..

Een mooi voorbeeld hiervan is de Groene Schuur, een groentebedrijf met winkel, kook- en cursusfaciliteiten. Zie filmpje van TFML op
youtube: <http://www.youtube.com/watch?v=1BDi-Uduvmw>
en www.degroeneschuur.nl/
Er zijn wel meer voorbeelden, maar veel daarvan zijn nog bescheiden of bijna verborgen als bijproduct van bijv. een Hollandse kaasboerderij.
Hoe bereik je met je aanbod Nieuwe Nederlanders? Welke wensen en ideeën hebben zij nog meer? En zijn er al allochtone boeren of tuinder in Nederland actief?

Ik ben benieuwd naar reacties! Kijk voor de voortgang van het project ‘meer kleur in groen buiten gebied’ op de website http://meerkleuringroenbuitengebied.wordpress.com

LEADER en innovatie; een vanzelfsprekend koppel. Toch?

4 februari, 2010 door Marieke Koot

Wat is innovatie eigenlijk? Dat was één van de hoofdvragen van de eerste bijeenkomst van de tijdelijke geformeerde  focusgroup  “Leader en innovatie” van het Europese Netwerk voor Plattelandsontwikkeling. Innovatie lijkt bijna tot een modewoord geworden, het wordt overal gebruik, maar wat we er precies mee bedoelen? Creatief, experimenteel, integratie, technologisch vernieuwing, hoe meer mensen je het vraagt, hoe meer verschillende uitleg je krijgt. Dat blijkt ook uit alle verschillende interpretaties en definities van “innovatie” in de PlattelandsOntwikkelingsProgramma’s (POP2) van diverse Europese lidstaten.

De focusgroep is ingesteld omdat we met elkaar ons soms zorgen maken over het innovatieve karakter van Leader.  Is, nu Leader gemainstreamd is in POP2, er nog wel genoeg ruimte voor experimenteren, voor het nemen van risico’s? Conclusie van de Oostenrijkers is: nee, het is nog geen succes verhaal.  Want zo stelt Luis Fidlschuster van het Oostenrijkse Netwerk Platteland: de focus op het gebruik van de subsidie verminderd het innovatieve karakter van Leader. Hij stelt dan ook speciale regeling voor “Leader of Excellence” waar innovatie de hoofdfocus is met een onafhankelijke jury van experts die de projecten beoordelen op het innovatieve karakter. Idee voor in Nederland? 

De discussie ging al snel over de toegevoegde waarde van Leader projecten. Even de knuppel in het hoenderhok gooien: Waarom zou je de Leader methode gebruiken als je ook onder de andere maatregelen van het POP programma terecht kan met innovatie? Wat is dan die toegevoegde waarde van Leader? Gelukkig is bij veel projecten duidelijk aan te wijzen dat het project niet zou hebben bestaan als er geen Leader was geweest. Het gaat dan om de Leader principes van een integrale aanpak, draagvlak het gebied bij verschillende actoren, vernieuwde samenwerking. Maar wat hierbij vooral komt kijken is de inzet en de rol van de Leader Actie Groep (LAG)!

Paul Keating (vanuit het Ierse Netwerk Platteland) gaat in zijn verhaal door op de rol van de LAG bij innovatie. Hij vindt: De LAG moet haar verantwoordelijkheid pakken en een activerende rol hebben om projecten van de grond te trekken. De LAG moet er op uit trekken! En wat het aller belangrijkste is, als het project is goed gekeurd en uitgevoerd: het blijven volgen van het project. Wat is de impact van het project in het gebied? Welke resultaten heeft het project?  Hier kan je als LAG echt een meerwaarde hebben.

Hoe kijken de Nederlandse Leader gebieden hier tegen aan? Staat de nadruk op de regeling innovatie in de weg? En hoe pakken jullie de rol van de LAG op? Ben benieuwd naar jullie ervaringen!