Loading...
U bent hier:  Home  >  Landbouw en Maatschappij  >  Artikel

Krimp, een slechte tendens?

Door   /  28 februari 2011  /  Landbouw en Maatschappij, Leefbaarheid en krimp, Stad-Land relaties  /  10 Reacties
Trefwoorden: , , , ,

    Print       Email

Krimp is een veel besproken probleem. Maar moeten mensen wel met man en macht op het platteland gehouden worden? Is het misschien toch niet beter voor mens en milieu om naar de stad te trekken? Onlangs dook er een blog op van Krijn J. Poppe met de uitspraak: “Onze toekomst ligt in de stad. Hoe meer mensen van het platteland vertrekken, hoe beter het is. Voor het milieu, voor die mensen zelf, en voor de wereld want als mensen dicht bij elkaar wonen leidt dat tot meer innovatie, meer specialisatie. En minder verkeer en CO2.”

Het zette ons van het Netwerk Platteland aan het denken. We vroegen prof. dr. Dirk Strijker van de Rijksuniversiteit Groningen (Mansholtleerstoel voor Plattelandsontwikkeling) om zijn visie.

Krimp is een veel besproken probleem. Maar moeten mensen wel met man en macht op het platteland gehouden worden? Is het misschien toch niet beter voor mens en milieu om naar de stad te trekken? Onlangs dook er een blog op van Krijn J. Poppe met de uitspraak: “Onze toekomst ligt in de stad. Hoe meer mensen van het platteland vertrekken, hoe beter het is. Voor het milieu, voor die mensen zelf, en voor de wereld want als mensen dicht bij elkaar wonen leidt dat tot meer innovatie, meer specialisatie. En minder verkeer en CO2.”

Het zette ons van het Netwerk Platteland aan het denken. We vroegen prof. dr. Dirk Strijker van de Rijksuniversiteit Groningen (Mansholtleerstoel voor Plattelandsontwikkeling) om zijn visie.

Hup, de deur uit

Meer dan de helft van de wereldbevolking woont in de stad. Ze wonen daar omdat ze er betere kansen voor zichzelf en hun familie zien dan op het platteland. Dat is internationaal zo, en ook in Nederland. De Nederlandse bevolking gaat de komende decennia stabiliseren of krimpen, maar de Randstad blijft groeien. En voor Noord-Nederland geldt dat de stad Groningen verder gaat groeien, terwijl de rest van Noord-Nederland serieus gaat krimpen, het perifere platteland nog het meest. De groei van de stad Groningen is vooral het resultaat van het aantrekken van jongeren uit het platteland, terwijl ze tegelijkertijd weer mensen verliest aan de Randstad, ook jongeren, maar dan afgestudeerd. Groningen als tussenplateau van een grote roltrap.

Ondanks betere verbindingen, telefoon en internet, waardoor wonen en werken op het platteland steeds beter mogelijk is, werkt de stad als een magneet. De inkomens zijn er hoger, er zijn meer en betere banen, een meer internationale omgeving, en er is vertier in alle soorten en maten. Collega McCann, een autoriteit op het gebied van de ruimtelijke economie, roept voortdurend dat de wereld echt niet platter wordt. Er is geen tendens tot spreiding, maar juist één tot concentratie en agglomeratie. Jongeren trekken naar de steden, voor opleidingen, voor toegang tot een interessante arbeidsmarkt. En overigens, in Nederland trekken de alleroudsten ook weg uit de periferie, naar de grotere kernen waar de voorzieningen zijn. Wat moet ik met mijn rollator in Eexterzandvoort, we hebben geen trottoirs.

Geen goed nieuws voor het platteland dus, zo lijkt het. Maar gelukkig gaan er niet alleen mensen weg, er komen ook nieuwe voor terug, zij het meestal minder. Het gaat voor een belangrijk deel om mensen die expliciet kiezen voor wonen op het platteland, zij het vaak in een bepaalde levensfase. Mijn studenten moeten al jaren een opdracht doen waarbij ze heel veel gegevens moeten verzamelen over een klein dorp naar keuze. De laatste vraag is of ze er zelf zouden willen wonen. Het antwoord is steevast: nu voor geen goud, misschien later, als ik kinderen heb, of als ik gepensioneerd ben. Kortom, de plattelandsbevolking krimt, wordt grijzer, het platteland trekt gezinnen, fitte ouderen en voor een deel hoger opgeleiden aan.

Gemeentebesturen, vooral van CDA-huize, zien dit met lede ogen gebeuren. Ze pijnigen zich het hoofd hoe ze jongeren vast kunnen houden. In Friesland wil men dat bereiken met het stichten van een eigen universiteit, op bijna fietsafstand van die van Groningen. Drenthe wil meer HBO, de Veenkoloniën ook, grotere dorpen willen toch zeker voortgezet onderwijs en een  MBO-opleiding binnen hun grenzen, en dorpen willen starterswoningen en meer vermaak voor de jeugd. Allemaal bedoeld om te ontsnappen aan de brede trend van agglomeratie en concentratie. Het zal niet lukken en het leidt tot verspilling van middelen, maar dat is niet het ergste.

Het tegen heug en meug vasthouden van jongeren op het platteland leidt tot kansarmoede en blikvernauwing bij die jongeren. Het leidt tot PVV-waandenkbeelden. Een HBO-opleiding in Winschoten of Heerhugowaard stuurt lokale jongeren in de verkeerde richting. Ze blijven thuis wonen en kiezen net de verkeerde opleiding. Recent onderzoek onder deelnemers aan drankketen, bijna altijd wonend op het platteland en meestal wat lager opgeleid, liet zien dat ze vaak een beperkt wereldbeeld hebben. De Randstad is fout, de politiek onbetrouwbaar en de wereld eng. Mensen met afwijkende kleren, hobby’s of gedrag moeten ze ook niet.

Jongeren kunnen beter hun vertrouwde platteland verlaten, de wereld in, daar liggen hun mogelijkheden en daar leren ze dat een andere huidskleur interessant is, en dat Engels de voertaal van de wereld is. Daar hebben ze keuze uit alle mogelijke opleidingen. Ouders en overheden die het omgekeerde nastreven, handelen niet in het belang van de jeugd, en dus niet in het belang van de samenleving.

———–

Prof. dr. Dirk Strijker
Mansholtleerstoel voor Plattelandsontwikkeling
Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen
Rijksuniversiteit Groningen
d.strijker@rug.nl

Ga naar het volledige profiel van prof. dr. D. Strijker>

Naar de blog van Krijn J. Poppe>

Webredactie Netwerk Platteland en coach in leertraject Groene Dingen

10 reacties

  1. josien kapma zegt:

    Ha, dat is een frisse visie die de trends eerlijk onder ogen ziet.
    Hoe zorg je dat mensen die zich bewust op het platteland vestigen, nieuwkomers, voldoende aansluiting en ingangen (en gedeelde interesses of voorzieningen als snel internet oid) vinden bij de ‘oude’ structuren in het dorp?

  2. Han van Riel zegt:

    Ik kan dit verhaal niet anders zien dan Nederlands geleuter. De urbanisatie is een mondiaal proleem, die wel eens tot gevolg kan hebben, dat er geen mensen zijn om de voedselproductie weilig te stellen. Wat op het platteland achter blijft, zal verstoken zijn van scholing, infrastructuur (winkels, garages etc.) en zijn zover nu ervaren niet de geschoolden, die voor moderne landbouw nodig zijn. Een platteland dat estaat uit pensionada’s is een dood platteland waar de locale economie zeker niet beter van wordt. laat dhr Strijker eens zijn licht opsteken in Midden Frankrijk, Midden en Oost Europa, dan krijgt hij een indruk van West Europa over 25 jaar. Voor Nederland geldt eenvoudig er is geen platteland, het is één grote stad met hier en daar extra grootte plantsoenen, die we door boeren en natuurbeheerders laten aankleden.

  3. Maarten Lensink zegt:

    Jaa, helemaal mee eens! Ook in België zitten de Vlaams Belang-stemmers voornamelijk in de regio’s waar immigratieproblemen het verst weg zijn: de periferie. Dus voor iedereen is het van belang wat meer van de wereld te zien.

    Maar wat anders: ik kan me wel het ruimtelijk verkiezingsdebat herinneren in de aula van het academiegebouw van de RuG, voor de landelijke verkiezingen in 2010. Toen het over de krimpproblematiek ging leek Balkenende toch degene die het meest wist waar hij het over had. Ok, Balkenende is niet gelijk aan CDA. Maar het lijkt mij wat tegenstrijdig: de partij die in de periferie het sterkst is vertegenwoordigd zou dan het slechtst voor ze opkomen? (Of moet ik hier onderscheid maken tussen landelijke en regionale vertegenwoordiging namens het CDA?)

  4. Narda van der Krogt zegt:

    Op de Linkedin-groep: ‘Krimp- het nieuwe denken’ zijn meerdere reacties te vinden op deze blog.

    http://tinyurl.com/LinkedIn-profStrijker

    Zet vooral de discussie voort op deze blog. Deze reacties zijn openbaar.

  5. Dorine Ruter zegt:

    Interessant, ik had die twee manieren van kijken naar krimp niet zo onderscheiden. Krimp als beweging van platteland naar stad (wat eigenlijk dus een gegeven is, in de bovenstaande visie) en krimp als resultaat van de verschillende migratiestromen van en naar platteland. Vanuit dat laatste perspectief gaat het inderdaad veel meer om het kijken naar die groep die deel uitmaakt van het platteland, zowel de oude als nieuwe bewoners, en hoe daarin de dynamiek te behouden voor een leefbaar platteland.

    Han, ik kan me niet zo erg vinden in je reactie, maar wellicht begrijp ik je verkeerd. Zeker, het Nederlandse platteland wordt door mensen vanuit andere landen vaak gezien als stedelijk gebied of minstens peri-urbaan. Dat de Nederlandse problemen niet zo groot zijn als in andere landen betekent niet dat de problemen hier verwaarloosbaar zijn.

    Denk bijvoorbeeld aan problematische aanrijtijden van ambulances in kleine kernen, waarbij levens gemoeid zijn. Dat men in Afrika een hoogzwangere vrouw twee dagen lang per kruiwagen naar de kliniek moet sjouwen, betekent niet dat er in Nederland geen kritiek mag worden gegeven op te lange aanrijtijden op het platteland. Waar verbetering mogelijk is, moeten we daarmee aan de slag gaan.

  6. Bereikbaarheid is volgens mij het sleutelwoord in discussies over krimp. Kunnen inwoners van het platteland de voorzieningen bereiken die ze nodig hebben? Zeg nu eerlijk, in een klein land als Nederland is afstand toch maar relatief? Natuurlijk trekken jongen naar de stad. Een deel zal terugkomen omdat ze het leven in het landelijk gebied prettig vinden. Anderen blijven in de steden. Beide opties zijn goed. En dat dit gevolgen heeft voor het landelijk gebied is duidelijk, maar ook van alle tijden. Volgens mij is het zaak mee te bewegen met de maatschappelijke werkelijkheid en niet koste wat het kost tegen de stroom op willen sturen. Daar waar dorpelingen zich in willen zetten voor voorzieningen en geschikte woonplekken: maak gebruik van de inzet. Daar waar de inzet er niet is blijven woondorpen (of lege dorpen) over. Niet altijd prettig, maar wel de realiteit.

  7. Ik vind ontvolking platteland een zegen. Het kan mij niet rustig genoeg zijn. http://www.netwerkplatteland.nl/np20/krimp-een-slechte-tendens

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *


*

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>