Drie dagen fietsen in Zuid-Limburg langs verschillende boeren en projecten heeft weer diverse nieuwe inzichten gegeven. Inzichten die meegenomen kunnen worden naar het nieuwe GLB, maar ook opnieuw het besef dat de doorwerking van beleid soms anders uitpakt dan voorzien.
Praktijk opsnuiven is het doel van onze jaarlijkse “GLB on tour”. Door een gebied fietsen, met boeren en andere mensen in het gebied in gesprek en met elkaar discussiëren: op deze manier voel je echt wat het GLB wel of niet doet en wat anders of beter moet.
Het eerste bezoek ging naar een biologische boerin en boer. Voor hen is het GLB van grote betekenis. Op een gloedvolle manier lieten zij zien wat hen drijft en wat zij belangrijk vinden in hun bedrijfsvoering. GLB ondersteunt dit met inkomensondersteuning, eco-regeling, ANLb en investeringssubsidies. Dit is ook waar het GLB voor bedoeld is. Het helpt de boer om stappen te zetten naar een toekomstgerichte landbouw. GLB heeft dus waarde voor deze biologische boer om deze stappen te kunnen zetten.
Een ander verhaal hoorden we op de tweede dag. We waren op bezoek bij een melkveehouder met zo’n 200 koeien. Het bedrijf is een van de deelnemers aan Netwerk Praktijkbedrijven, waarbinnen wordt gewerkt aan ammoniak- en methaanreductie op melkveehouderijen. Om kosten te besparen maar ook omdat het past binnen de toekomstvisie van het bedrijf. Het gesprek ging veel over hoe de boer de overheid ervaart en hoe een stikstofbrief maakt dat hij nadenkt hoe hij zich maximaal (economisch) kan voorbereiden op de komende maatregelen. De GLB-voorwaarden voor het gebruik van de grond zijn voor het bedrijf hierbij belemmerend. Mogelijk gaat hij daarom afzien van GLB-inkomensondersteuning. Het is de boer blijkbaar wat waard om een stukje vrijheid terug te krijgen.
'Als niet meedoen voor boeren een serieuze optie wordt, boet het GLB als vrijwillig en stimulerend instrument aan kracht in'
Het Waterschap Limburg nam ons op de derde dag mee in de uitdagingen die specifiek zijn voor een heuvellandschap. Na de overstromingen van 2021 is het besef gegroeid dat waterveiligheid een gezamenlijke opgave is. Landbouw speelt op de hellingen een hele belangrijke rol om de waterafstroom te remmen en op te vangen op het land. Waterschappen maken zich ernstig zorgen over veranderd grondgebruik zoals intensivering van teelten en het verdwijnen van grasland. Als boeren afzien van deelname aan het GLB, wordt het moeilijker om met een positieve financiële prikkel invloed uit te oefenen op het grondgebruik. Het waterschap heeft samenwerking gezocht met het agrarisch collectief en het ANLb om daarmee boeren te stimuleren maatregelen tegen wateroverlast te nemen. Het aansluiten bij de gebiedsgerichte aanpak is het waterschap iets waard.
Drie dagen fietsen, drie perspectieven op het GLB: de waarde van meedoen, de waarde van vrijheid en de waarde van gebiedsgericht samenwerken. Drie perspectieven die allemaal begrijpelijk zijn maar wellicht niet in zijn geheel altijd te combineren.
Drie dagen fietsen heeft mij opnieuw laten zien hoe GLB kan botsen met de praktijk en met ander beleid. Wat ik geleerd heb, is dat de keuze om niet aan GLB mee te doen een steeds serieuzere optie lijkt te worden. Nieuw beleid maakt dat de boer opnieuw naar zijn bedrijf kijkt, waarbij GLB mogelijk als te beperkend ervaren wordt. Daarmee boet het GLB als stimulerend en vrijwillige instrument aan kracht in en fietst het GLB steeds verder van huis…
