Voorwoord

Een Zeeuwse akkerbouwers zei achteraf:

‘Tijdens de Werkplaats lukte wat de maatschappij vaak niet lukt: mensen met elkaar in gesprek brengen en ideeën uitwisselen.’

Dat is waar we het voor doen!

Theo Vogelzang, landschapsdeskundige en lid van de kerngroep van de Werkplaats Netwerk Platteland constateerde vooraf:
“De toekomst van de landbouw is niet te vangen in één verhaal.” Met Theo werden nog tien anderen in aanloop naar de Werkplaats “Landbouw in 2050” geïnterviewd.

Deze verhalen vormen een rijke blik op de toekomst. De geinterviewden samen vormem een brede afspiegeling van het platteland: bestuurders, onderzoekers, beleidsmakers, ondernemers en boeren uit verschillende landbouwpraktijken. Hun perspectieven variëren van technologie en innovatie tot natuur, water, landschap en nieuwe vormen van landbouw. Samen laten zij zien hoe uiteenlopend de perspectieven zijn op de toekomst van de landbouw en hoeveel kennis, ervaring en betrokkenheid daarbij aanwezig is. Met nieuwsgierigheid ben ik gaan lezen.

Wat mij vooral opvalt, is dat niemand zegt: “Zo moet de gehele landbouw er in 2050 uitzien“. Er is ruimte voor diversiteit. Vrijwel niemand vraagt om een vastomlijnde landbouwvisie. Iedereen erkent de vraagstukken van vandaag maar men redeneert niet naar één toekomstbeeld. Verschillende soorten landbouw en oplossingen zijn mogelijk. Arno Vael, gedeputeerde van provincie Zeeland, verwoordt dit misschien wel het duidelijkst: “(…) durf verschillende vormen van landbouw naast elkaar te laten bestaan”.  De interviews bevestigen daarmee Theo Vogelzangs constatering: de toekomst van de landbouw is niet te vangen in één verhaal.

Tegelijkertijd klinkt meer dan eens de behoefte aan duidelijke kaders door. Marleen van Oorschot (ZAJK) verwoordt dat als volgt: “Je praat over grote bedragen. Investeringen voor tientallen jaren. Dan heb je wel duidelijkheid nodig.” Kaders en richting zijn nodig vanwege de opgaven rond natuur, water, klimaat en een toekomstbestendig verdienvermogen. Deze opgaven worden door iedereen erkend. Maar de behoefte aan kaders en richting gaat duidelijk goed samen met een nieuwsgierigheid naar verschillende vormen van landbouw.

Dit vertaalt zich ook in wat deze geinterviewden belangrijk vinden in de stappen die gezet moeten worden. Geef richting en voorspelbaarheid over de doelen, maar laat ruimte in de route er naartoe. Geen uitgestippelde route dus, maar het onderzoeken van mogelijkheden en samenwerken. Charlotte van Sluijs-Poppe van Rusthoeve benadrukt daarbij dat het gezamenlijke proces soms net zo waardevol is als de uitkomst.

Juist daar ligt de waarde van de werkplaats van het Netwerk Platteland. Omdat er niet één eindbeeld wordt geschetst, ontstaat behoefte aan plekken waar verschillende perspectieven elkaar kunnen ontmoeten en getoetst kunnen worden. Een plek waar verschillende verhalen elkaar tegenkomen voordat keuzes worden gemaakt. Niet om er één te kiezen, maar om richting te geven aan de vele verhalen die samen de landbouw van de toekomst vormen.

Ik persoonlijk heb genoten van de sprekers, de excursies en de ontmoetingen op Werkplaats, van het enthousiasme en de gastvrijheid van de mensen van en in provincie Zeeland. De drive om nu en in de toekomst met elkaar te werken aan de landbouw is er! Veel dank aan iedereen die deze Werkplaats tot een succes maakte!

Wij werken ondertussen aan de volgende Werkplaats, ook u bent van harte uitgenodigd.

Annette Pancras – plv. directeur Regieorganisatie GLB

^{Over de Werkplaatsen Netwerk Platteland
Vanuit het GLB wordt gezocht naar manieren om landbouw toekomstbestendig te maken. De Werkplaats brengt praktijk, kennis en beleid bij elkaar en biedt daarmee een plek waar ervaringen uit de praktijk en ideeën voor de toekomst elkaar kunnen ontmoeten.}

^{De volgende Werkplaats vindt plaats op 25 november 2026 op Brightlands Campus in Venlo en wordt georganiseerd in samenwerking met de provincie Limburg. Op de hoogte blijven van deze en volgende Werkplaatsen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.}