In de periode van oktober 2024 tot en met juli 2025 heeft adviesbureau Berenschot de tussentijdse evaluatie van het Nationaal Strategisch Plan (GLB-NSP) uitgevoerd. In de evaluatie is gekeken naar de effectiviteit en efficiëntie van de uitvoering, de samenhang tussen de verschillende interventies en de mate waarin het programma aansluit bij de huidige landbouwopgaven.
De evaluatie laat zien dat het GLB-NSP, ondanks de complexiteit, duidelijke vooruitgang boekt. Het programma verbindt landbouw, klimaat, biodiversiteit en bodem en speelt daarmee een belangrijke rol binnen het landbouwbeleid. De relevantie van het programma in relatie tot ander beleid blijft groot.
Berenschot ziet vooral kansen in een verdere stap naar resultaatgericht werken. Waar het vorige programma (POP3) vooral budgetgedreven was ingericht, legt het NSP meer de nadruk op resultaat. De overgang naar die resultaatgestuurde benadering kan meer inzicht bieden in de bijdrage van het NSP aan de GLB-doelstellingen. Dit vraagt om een verdere versterking van monitoring, evaluatie en impactmeting. De Regieorganisatie heeft RIVM gevraagd om in een pilot te onderzoeken hoe de effecten van het NSP op de waterkwaliteit kunnen worden bepaald. De inzichten hieruit kunnen we benutten voor het vormgeven van de evaluaties.
De meeste interventies versterken elkaar goed, maar er liggen nog kansen om de samenhang tussen de eco-regeling en het ANLb en de verbinding met ander beleid verder te verbeteren. De verschuiving van de ondersteuning van basisinkomenssteun naar de eco-regeling had in 2023 een beperkt effect op het inkomen van de landbouwer. Uit een analyse onderzoek van Wageningen Social & Economic Research blijkt dat in 2023 de landbouwopbrengsten zwaarder wogen voor het inkomen van boeren dan de GLB-ondersteuning.
Blik vooruit
De komende periode ligt de focus op verdere ontwikkeling naar resultaatgerichtheid, versterking van monitoring en evaluatie en het beter benutten van praktijkervaringen in de uitvoering van het NSP. Ook willen we de link tussen het NSP en nationaal beleid in de komende tijd meer gaan leggen.