Op vrijdag 17 april organiseerde de Regieorganisatie GLB, samen met platform Achterhoek Food en LEADER Achterhoek, een werkbezoek over hun regionale voedselaanpak. Aanleiding was een gesprek tijdens de landelijke LEADER-dag in november 2025 over hoe je door verbinding van initiatieven, overheden en onderwijs transities van onderop concreet vorm kunt geven. In de Achterhoek werken ze op die manier al ruim 20 jaar aan de voedseltransitie. Tijd dus om een kijkje te gaan nemen!
In het gemeentehuis van Aalten werd een groep van geïnteresseerden uit verschillende gebieden in Nederland en Regieorganisatie GLB welkom geheten door burgemeester Anton Stapelkamp. Hij is lid van de Achterhoek Food Raad en actief ambassadeur van de aanpak. Marieke Frank, voorzitter van LEADER Achterhoek, startte vervolgens met een korte toelichting op de Lokale Ontwikkelingsstrategie (LOS) van LEADER Achterhoek. Behalve op specifieke inhoudelijke doelen zet LEADER ook in op het verbinden van initiatieven, samenwerking met het onderwijs en het versterken van netwerken. Zo was een bijdrage van LEADER ooit een kickstart voor wat nu het platform Achterhoek Food is.
Maurits Steverink, coördinator van het platform, nam de aanwezigen mee van het begin naar nu. Het ontstond ongeveer twintig jaar geleden vanuit verschillende initiatieven, waaronder TrueFood (sinds 2005) en Slow Food Achterhoek (2007). Er bleek veel ambachtskennis te zitten in het gebied, veel maakindustrie, landbouw en zorg maar voedsel werd nergens genoemd in het beleid. Zo verschoof de visie van puur streekproducten naar een breder voedselsysteem. Door de LAG werd een voedselcoördinator aangesteld om de losse initiatieven op het gebied van voedsel te verbinden en impact te creëren. Daaruit ontstond uiteindelijk het platform Achterhoek Food.
Het platform richt zich op drie pijlers: mensen, voedselkeuzes, mooier landschap en werkt actief aan het verbinden van initiatieven met onderwijs en overheden.
Zo werd de Smaakacademie opgericht met als doel voedselonderwijs structureel in lessen te integreren. Ook zijn er innovatieprojecten ontstaan, zoals een mouterij voor lokaal graan en experimenten met het meer hier telen van plantaardige eiwitten. Communicatie wordt ingezet via werk- en inspiratiesessies, een Achterhoek Food congres en ‘soepsessies’ om mensen aan het denken te zetten over voedselkeuzes en drempels te verlagen. Nieuw is de graancampagne die nu wordt uitgerold. Uitdagingen blijven financiering, banken aarzelen bijvoorbeeld over nieuwe teelten, continuïteit van het platform en de gemeentegrenzen, dat blijken soms administratieve obstakels. Een wens is om een monitor te ontwikkelen voor impactmeting.
Vanuit de deelnemers werd aangegeven dat de dillemma’s herkenbaar zijn en dat het inspirerend is om te zien dat investeren in samenwerking en verbinding zich zo kan vertalen in structurele veranderingen.
Bezoek praktijklocaties
In de middag werd eerst Zorgboerderij Slangenburg in Doetinchem bezocht. Zij hebben een sociale voedseldeeltuin opgezet, waarin wordt samengewerkt met tientallen vrijwilligers en voedselbanken. Ook hebben ze zeven bedrijven aan zich gebonden, die willen op die manier invulling geven aan goed werkgeverschap en/of ‘social return on investment’.
Tweede praktijklokatie die werd bezocht is Landwinkel Smits in De Heurne. Zij telen groenten maar toen een deel daarvan niet toekomstbestendig bleek, zijn ze pompoenpitten gaan telen voor pompoenpitolie en pitten voor brood. Ook hebben ze een snacklijn ontwikkeld van gedroogde pompoenpitten met een coating. Voor de pompoenpitten is een drogerij aangeschaft maar die wordt buiten het seizoen gebruikt om graan te mouten. Dit voorziet in de behoefte van destilleerders en brouwers in de omgeving die met lokaal graan willen werken. Het aantal mouterijen is namelijk beperkt en daarvoor zijn vaak grote volumes nodig. Deze samenwerking draagt zo bij aan meer lokaal geteelde grondstoffen en meer assortiment aan lokaal voedsel. Dat bredere assortiment is ook te zien in de landwinkel, die overigens als enige winkel ook een belangrijke ontmoetingsfunctie in het dorp vervult.
De expeditie wordt afgesloten met een ronde feedback van de aanwezigen, die onder andere aangeven dat het interessant is om te zien hoe je met LEADER tot bredere ontwikkeling van een gebied kan komen. Ook geven ze aan dat ze de inspiratie mee terugnemen naar het eigen gebied en dat ze graag met elkaar in contact blijven om kennis uit te wisselen.