Hoe moet het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) er vanaf 2028 uitzien? Bijna 5.200 Nederlanders hebben zich hierover uitgesproken in een landelijke PWE-raadpleging. De resultaten geven inzicht in welke doelen, voorwaarden en vormen van steun burgers en deelnemende landbouwers belangrijk vinden voor het toekomstige GLB.
Voorkant PWE rapport
Nederland ontvangt jaarlijks bijna 1 miljard euro aan GLB-middelen vanuit de Europese Unie. Voor de periode 2028–2034 wordt een nieuwe berekening van de GLB-steun voorbereid. Naar verwachting neemt het beschikbare budget voor Nederland af. Tegelijkertijd blijft er ruimte voor nationale keuzes in de inrichting van het beleid.
Om verschillende perspectieven van burgers en landbouwers mee te nemen, heeft Populytics in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) een raadpleging uitgevoerd met de wetenschappelijk onderbouwde PWE-methodologie.
Steun meer koppelen aan doelen
Een belangrijke uitkomst van de raadpleging is dat veel deelnemers de voorkeur geven aan GLB-steun die sterker wordt gekoppeld aan concrete maatschappelijke doelen. Het aantal hectares dat een landbouwer bezit, zou daarbij minder bepalend moeten zijn voor de hoogte van de steun.
Deelnemers vinden het daarnaast belangrijk dat de steun toegankelijk blijft voor een brede groep landbouwers.
Duidelijke wens voor een duurzamere landbouw
Uit de raadpleging komt ook een duidelijke maatschappelijke wens naar voren om de landbouw verder te verduurzamen. Burgers vinden het belangrijk dat landbouwers bijdragen aan onder meer natuur, milieu en klimaat.
Onder de deelnemende landbouwers is die urgentie gemiddeld minder sterk aanwezig. Dit verschil in perspectief laat zien dat het gesprek tussen landbouw en samenleving belangrijk blijft bij de verdere ontwikkeling van het GLB.
Gedeeld belang, verschillende perspectieven
Burgers en landbouwers blijken op onderdelen verschillende opvattingen te hebben over de toekomst van de landbouw. Tegelijkertijd is er ook een duidelijk gedeeld belang: beide groepen vinden eerlijke prijzen voor boeren belangrijk.
Deelnemers verschillen echter van mening over de oorzaken van het probleem en over de manier waarop dit kan worden aangepakt. De uitkomsten bieden daarmee aanknopingspunten voor verdere gesprekken tussen boeren en burgers over de toekomst van de landbouw.
Ook bij de vraag welke landbouwers het meest ondersteuning nodig hebben, zijn verschillen zichtbaar. Zes op de tien deelnemende landbouwers noemen jonge boeren als prioritaire groep. Burgers zetten juist landbouwers die zich inzetten voor natuur en milieu bovenaan. Beide perspectieven zijn relevant bij het nadenken over toekomstig beleid.
Landbouwers vragen om eenvoudiger GLB
Een andere duidelijke boodschap komt van de deelnemende landbouwers: het GLB moet eenvoudiger en toegankelijker worden. Bijna drie kwart van hen vindt dat het aanvragen van GLB-steun veel eenvoudiger moet kunnen.
Een veelgenoemde wens is dat landbouwers de GLB-steun zelfstandig moeten kunnen aanvragen, zonder dat daarvoor ingewikkelde procedures nodig zijn.
Uitkomsten worden betrokken bij verdere uitwerking
De resultaten van de PWE-raadpleging vormen één van de bronnen die worden gebruikt bij de verdere voorbereiding van het nieuwe GLB. Het ministerie van LVVN betrekt de uitkomsten, naast ander onderzoek en beschikbare kennis, bij het maken van plannen voor de periode vanaf 2028.
De komende periode wordt meer duidelijk over de Europese kaders en de nationale invulling van het toekomstige GLB. Via het Netwerk Platteland worden geïnteresseerden op de hoogte gehouden van de verdere ontwikkelingen.
Bekijk hier het volledige rapport met de resultaten van de PWE-raadpleging.